Zo werken Smart Energy Hubs voor onze regio
Het idee van een Smart Energy Hub is eenvoudig: bedrijven op en rond een bedrijventerrein bundelen hun grootverbruikaansluitingen en stemmen hun energieverbruik op elkaar af. Zo wordt de netcapaciteit op het – behoorlijk overbelaste – energienet beter benut. Dat gebeurt binnen de bestaande infrastructuur, zonder dat er nieuwe kabels of stations nodig zijn. Hierdoor komt er meer energie beschikbaar voor ondernemingen, die daarmee mogelijkheden krijgen tot uitbreiding van hun bedrijfsactiviteiten, het realiseren van nieuwbouw en verdere verduurzaming. Dat bevordert de economische ontwikkeling én de energietransitie in onze regio. De realisatie van een Smart Energy Hub is in de praktijk echter complex. De provincie heeft daarom ROM InWest gevraagd te onderzoeken hoe ondernemers financieel geholpen kunnen worden om een Smart Energy Hub daadwerkelijk van de grond te krijgen.
Zo staan we ervoor
Paul Hauptmeijer, kwartiermaker Smart Energy Hubs bij ROM InWest: “Op dit moment zijn er 21 Smart Energy Hubs in Noord-Holland die actief worden begeleid door regisseurs vanuit de provincie. Bedrijven, gemeenten en netbeheerders werken hierin volop samen. Het grootste deel van deze hubs bevindt zich nog in de verkennende of planvormende fase. Bedrijven verenigen zich in een coöperatie en om hun samenwerking juridisch vast te leggen met de netbeheerder in een zogeheten groepstransportovereenkomst (GTO). Deelnemers delen als het ware één aansluiting en één capaciteitsgrens en zijn hoofdelijk aansprakelijk als die grens wordt overschreden. Dat vraagt om veel onderling vertrouwen. De GTO is bovendien nog in ontwikkeling en wordt tot eind 2026 alleen nog in pilotvorm aangeboden. Het is dus een complex traject dat vraagt om maatwerk en goede begeleiding.”
ROM InWest helpt versnellen
Financiering speelt een belangrijke rol bij de totstandkoming van een Smart Energy Hub. Vrijwel alle initiatieven bevinden zich nog in een vroege, verkennende fase, waarin net wel of net geen coöperatie is opgericht. Juist dan is er behoefte aan financiële ondersteuning, terwijl banken meestal pas instappen als er al eigen middelen beschikbaar zijn. Paul Hauptmeijer: “Nieuwe coöperaties hebben die eigen middelen vaak nog niet. Daarom hebben we onderzocht hoe we energiecoöperaties al in een vroeg stadium aan financiering kunnen helpen, bijvoorbeeld via subsidies. Zo lanceren we binnenkort een subsidiescan met relevante subsidies voor 2026 die coöperaties een financiële basis bieden om sneller richting realisatie te gaan. Zodra er daadwerkelijk geïnvesteerd moet worden in assets, of aandelen, kan ROM InWest als investeerder instappen.”
Meedenken over financiering
Het zou goed zijn als ROM InWest al in een vroeg stadium meedenkt met coöperaties van Smart Energy Hubs over hun financiering, zoals het samen toetsen en aanpassen van financieringsvoorwaarden in concrete praktijkcases. Dat gebeurt bijvoorbeeld bij Baanstee Noord, een bedrijventerrein in Purmerend vlakbij de A7. Op dit bedrijventerrein staat een groep ondernemers klaar om samen te werken. De gemeente, bedrijven en netbeheerder hebben onderling vertrouwen en de netbeheerder is bereid een pilot-GTO aan te bieden. Helaas heeft de bouw van een nieuw elektriciteitsstation vertraging opgelopen waardoor de pilot-GTO nog niet van start kan gaan. In de tussentijd wordt verder gewerkt aan de plannen. “De financiering van dit initiatief komt hoe dan ook op tafel”, aldus Hauptmeijer. “Daarom denken we nu al mee met de bedrijven in deze coöperatie, zodat we hen sneller kunnen ondersteunen als de technische en juridische puzzel is gelegd.”
Ruimte creëren voor toekomstige bedrijvigheid
Deelname aan een Smart Energy Hub vereist een grootverbruikaansluiting. Toch is de impact veel breder. “Als grootverbruikers hun piekvraag verlagen, ontstaat er ruimte op het net voor andere bedrijven. Dat versterkt het vestigingsklimaat in Noord-Holland voor start-ups, scaleups en innovatieve mkb-bedrijven” zegt Hauptmeijer.
Nog meer kansen
Volgens Paul Hauptmeijer bieden Smart Energy Hubs ook kansen buiten elektriciteit. “Binnen de coöperatie kan bijvoorbeeld ook warmte worden gedeeld. In productieprocessen van fabrieken en koelhuizen komt vaak veel restwarmte vrij. Bedrijven die warmte over hebben, kunnen die via een warmtenet delen met bedrijven die juist warmte nodig hebben. Dat heeft veel impact, want 70 tot 80 procent van het energieverbruik betreft warmte. Warmtenetten zorgen voor minder CO₂-uitstoot (want er wordt minder gas verbruikt) en verminderen mogelijk ook de druk op het elektriciteitsnetwerk. Door slim om te gaan met energie, bieden Smart Energy Hubs volop kansen voor een duurzamere en toekomstbestendige economie in Noord-Holland. Een belangrijke ontwikkeling waar ROM InWest graag aan bijdraagt.”
